Diễn Ðàn Marketing - Ðại Học Kinh Tế Quốc Dân

Vào WTO, bên cạnh cạnh tranh còn là hợp tác.

Ngân hàng là lĩnh vực “gay go, quyết liệt” trong đàm phán vào WTO. Sức ép nhiều nhất khi thực hiện các cam kết cũng là ngành ngân hàng. Nhưng, về cơ bản có thể hài lòng với những cam kết đó.

Những đánh giá trên là của Chính phủ khi nhìn lại quá trình và kết quả đàm phán gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) của Việt Nam. Một số chuyên gia trong ngành ngân hàng cũng có đánh giá tương tự.

Chính phủ: “Cam kết của chúng ta chặt chẽ hơn”

Trong Tờ trình gửi tới Chủ tịch nước, Chính phủ cho biết quá trình đàm phán về dịch vụ ngân hàng diễn ra khá gay go, quyết liệt do đây là lĩnh vực nhạy cảm đối với Việt Nam, trong khi các thành viên khác lại rất quan tâm.

Dù phải chịu sức ép khá lớn từ các thành viên nhưng, theo Chính phủ, Việt Nam đã đạt được cam kết hợp lý, cân bằng và phù hợp với chủ trương đề ra. Đó là đã giữ được những hạn chế quan trọng quy định trong BTA (Hiệp định thương mại Việt - Mỹ), như không cho phép chi nhánh ngân hàng nước ngoài mở điểm giao dịch ngoài trụ sở chi nhánh, hạn chế các tổ chức tín dụng nước ngoài mua cổ phần của các ngân hàng thương mại quốc doanh cổ phần hoá, chưa tự do hoá các giao dịch vốn…

Việt Nam cũng bổ sung được một số hạn chế quan trọng để tăng thêm hiệu quả quản lý Nhà nước đối với thị trường ngân hàng khi gia nhập WTO. Trong đó đàng đáng chú ý là yêu cầu về tổng tài sản của các tổ chức tín dụng nước ngoài muốn kinh doanh tại Việt Nam, không cho phép các tổ chức, cá nhân nước ngoài mua quá 30% tổng số cổ phần của các ngân hàng thương mại, trừ khi pháp luật Việt Nam có quy định khác hoặc được sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, trong cam kết, Việt nam có nới lỏng một số hạn chế “nhưng đều phù hợp với thực trạng của ngành và chủ trương của Chính phủ”; như cho phép các ngân hàng nước ngoài thành lập ngân hàng con 100% vốn trực thuộc từ 1/4/2007 (sớm hơn BTA khoảng 3 năm), đẩy nhanh lộ trình cho phép các chi nhánh ngân hàng nước ngoài được huy động tiền gửi bằng đồng Việt Nam tại Việt Nam.

Chính phủ cho biết, thực ra, các quy định nới lỏng trên đã được Việt Nam cho phép thông qua các văn bản pháp luật mới được ban hành gần đây.

Về tổng thể, Chính phủ đánh giá rằng “so với Trung Quốc và một số nước mới gia nhập WTO gần đây, cam kết về dịch vụ ngân hàng của ta chặt chẽ hơn”.

Tác động sẽ không quá lớn?

Với mức cam kết nói trên, theo nhận định của Chính phủ, mức độ ảnh hưởng đối với ngành ngân hàng của Việt Nam sẽ không quá lớn.

“Khác với kinh doanh chứng khoán, kinh doanh ngân hàng ở ta đã hình thành từ lâu và tất cả các ngân hàng đều đã có kinh nghiệm cạnh tranh, kể cả cạnh tranh với ngân hàng nước ngoài. Năng lực giám sát và quản lý cũng đã có nhiều tiến bộ, nhiều chuẩn mực quốc tế đã được áp dụng. Ta lại giữ được hạn chế về mức mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài nên tuy sức ép cạnh tranh có thể sẽ tăng thêm, nhất là trong lĩnh vực bán lẻ, nhưng không có lý do để lo ngại về một sự “đổ vỡ” hoặc “thôn tính” trong lĩnh vực ngân hàng”, Tờ trình của Chính phủ phân tích.

Ngoài ra, cam kết về dịch vụ của ta về cơ bản là tương đương với BTA và phù hợp với hiện trạng trong nước nên sẽ không gây ra tác động lớn. Tất nhiên, Chính phủ cho rằng ngân hàng sẽ là ngành phải chịu sức ép nhiều nhất, bên cạnh kinh doanh chứng khoán, phân phối và hỗ trợ vận tải biển.

Tuy nhiên, Chính phủ vẫn tin tưởng rằng các ngân hàng trong nước có một thời gian chuyển đổi để chuẩn bị và cũng có một số công cụ để kiểm soát. “Nếu có sự chuẩn bị tốt và vận dụng linh hoạt các công cụ mà ta bảo lưu được trong Biểu cam kết dịch vụ, tác động của việc mở cửa thị trường là có thể kiểm soát được”, Chính phủ khẳng định.

Nhưng vẫn lo ngại một sự dịch chuyển

Một kết quả khảo sát mới đây của một tổ chức nước ngoài có uy tín cho thấy thị trường ngân hàng Việt Nam đang và có thể sẽ tiếp tục chứng kiến một sự dịch chuyển bất lợi đối với các ngân hàng nội địa, đặc biệt là khi các cam kết WTO có hiệu lực.

Kết quả khảo sát nói trên cho biết có tới 45% tỷ lệ khách hàng sẽ chuyển sang vay vốn của ngân hàng nước ngoài, 50% chọn dịch vụ của ngân hàng nước ngoài và 50% chọn ngân hàng nước ngoài gửi tiền.

Những tỷ lệ trên, theo ông Lê Xuân Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Chiến lược phát triển ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước), đã phần nào cho thấy mức độ tín nhiệm của các doanh nghiệp và cá nhân vào ngân hàng nước ngoài. Tuy nhiên, ông Nghĩa cho rằng có 2 vấn đề cần phải lưu ý.

Thứ nhất, 45% doanh nghiệp và cá nhân được hỏi muốn chuyển sang vay vốn từ ngân hàng nước ngoài. Đây mới chỉ là mong muốn của người đi vay. Trên thực tế ông Nghĩa cho rằng để vay được vốn từ ngân hàng ngoại là rất khó, mà phần lớn là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mới hội đủ điều kiện vay vốn.

Thứ hai, tỷ lệ 50% người gửi tiền sẽ chọn ngân hàng nước ngoài là một điểm mà các ngân hàng nội địa phải quan tâm. Thị phần tiền gửi nói lên sức mạnh và uy tín của ngân hàng, và thông thường người gửi tiền sẽ chọn những ngân hàng có uy tín cao, dịch vụ tốt trước khi lựa chọn lãi suất hấp dẫn.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, uy tín của các ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là khối ngân hàng cổ phần, không ngừng được nâng cao. Ngân hàng trong nước còn có lợi thế về mạng lưới. Và một điểm quan trọng đối với tâm lý người gửi tiền, theo ông Nghĩa, là vai trò Chính phủ trong việc bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Chính phủ, thông qua Ngân hàng Nhà nước, vẫn luôn có sự kiểm soát chặt chẽ về khả năng thanh khoản của các ngân hàng.

Ngoài ra, trong trung hạn, yếu tố văn hóa và truyền thống trong quan hệ vẫn là lợi thế của các ngân hàng nội địa trong khả năng níu kéo sự chuyển dịch đó. Nhưng về lâu dài, khả năng níu kéo đó cần bổ sung nhiều hơn từ năng lực tài chính, quản trị và công nghệ.

Ông Nghĩa thừa nhận rằng một hạn chế căn bản của các ngân hàng trong nước là trình độ quản trị doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước đang dự thảo một nghị định mới để khắc phục hạn chế này, trong đó tập trung hướng đến và áp dụng theo các chuẩn mực của quốc tế.

“Cuộc chơi đã lớn hơn”

Ông Kiều Hữu Dũng, Vụ trưởng Vụ Các ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước)

“Có thể xem chúng ta giống như cái hồ, sau khi gia nhập WTO thì cái hồ đó thông được với đại dương. Có nghĩa là cuộc chơi đã lớn hơn và trong hồ đó sẽ có những con cá lớn hơn.

Trước những cuộc chơi lớn hơn thì các ngân hàng trong nước phải có 3 điều kiện, về quản trị rủi ro do, năng lực tài chính và công nghệ. Tôi nghĩ các ngân hàng trong nước đang rất ráo riết chuẩn bị những điều kiện này.

Tôi cũng có cảm nhận rằng ngân hàng trong nước, hay người Việt Nam nói chung, là hợp với thách thức; và khi hợp với thách thức thì Việt Nam dễ có những đột phá. Tôi tin chắc rằng trong mục tiêu lớn hơn, chúng ta không những đối mặt với những thách thức mà còn có cơ hội phát triển hơn”.

“Cạnh tranh không chỉ là đối đầu mà còn là hợp tác”

Ông Lý Xuân Hải, Tổng giám đốc Ngân hàng Á châu (ACB)

“Các ngân hàng nước ngoài sẽ vào, hoạt động rộng hơn về quy mô, sâu hơn về thị trường và môi trường cạnh tranh sẽ khó khăn hơn. Họ có thế mạnh về công nghệ, năng lực tài chính. Tuy nhiên, các ngân hàng Việt Nam cũng có những thế mạnh mà họ phải coi trọng. Chúng ta có hiểu biết về thị trường và con người, có mạng lưới, sản phẩm phù hợp với con người Việt Nam…

Các ngân hàng nước ngoài có thể lớn về quy mô nhưng trong điều kiện ở Việt Nam chưa chắc họ đã mạnh hơn chúng ta. Và nữa, cạnh tranh không chỉ là đối đầu mà còn là hợp tác. Các ngân hàng nước ngoài vào không nhằm mục đích tiêu diệt các ngân hàng Việt Nam vì họ không thể hoạt động trong một môi trường chưa hoàn hảo, chưa đủ thanh khoản, chưa đủ phát triển. Vì vậy trong thời gian đầu họ sẽ hợp tác cùng các ngân hàng Việt Nam xây dựng một thị trường tốt hơn, lành mạnh hơn; sau đó mới đến một thời kỳ cạnh tranh khốc liệt hơn”.
 
(TBKTVN)