Diễn Ðàn Marketing - Ðại Học Kinh Tế Quốc Dân

Khu vực 7a: Lựa chọn khôn ngoan

Nước có khi trong khi đục, hãy thích nghi với điều này

“Một quyết định lãnh đạo khôn ngoan phải đáp ứng được 2 tiêu chuẩn: tính phù hợp  và tầm bao quát.”

Chính phủ vừa thực hiện một động thái can thiệp trên diện rộng. Quyền lực tăng lên đáng kể. Có bao nhiêu ủy viên hội đồng một lần được cả khán phòng đứng lên vỗ tay hoan nghênh? Điều đó đã xảy ra vào cuối phiên họp kéo dài 3 ngày. Khi bắt đầu cuộc họp mọi người đã rất hoài nghi về hiệu quả và mục đích của nó. Chính tôi là người đã đề nghị động thái can thiệp đó. Bây giờ câu hỏi đặt ra là điều gì sẽ đến tiếp theo? Liệu những sáng kiến và cam kết đã được thông qua có đi vào thực hiện nghiêm túc hay không?

 Đôi khi trong hoàn cảnh thuận lợi những cú phát bóng đầu tiên vẫn có thể không suôn sẻ. Sự hoài nghi lại quay trở lại, lần này với vẻ khoái trá hơn lần trước. Tôi được triệu tập đến cuộc họp của ban điều hành.  Mấy lần trước tôi có chia sẻ với ban điều hành những suy nghĩ của mình về vấn đề này. Họ đã xem xét và thử thách những ý tưởng đó. Trong cuộc họp này, khỏang 4 tháng sau phiên họp đã nói, tôi được giới thiệu với 2 chuyên gia tập huấn lãnh đạo của bộ. Ba chúng tôi được yêu cầu xây dựng một chương trình tập huấn lãnh đạo kéo dài 1 tuần cho ban giám sát và những cấp quản lý bậc trung. Mục tiêu chính là huấn luyện kỹ năng ứng xử với mọi người như cách phản ý kiến, kiểm soát xung đột và tình huống. Trách nhiệm của tôi là mở đầu chương trình với việc đưa ra những kế hoạch hành động theo từng khu vực kiến thức và kết thúc bằng một câu chuyện về sự phát triển tính chất xác thực của chúng. 2 chuyên gia tập huấn lãnh đạo sẽ thực hiện phần giữa chương trình.

Những nhân viên trong bộ đều được “đặc biệt khuyến khích” theo học khóa huấn luyện này, mà nói ngắn gọn là “yêu cầu” phải học. Đầu tiên là những nhà điều hành cấp cao, mục đích là giúp họ nắm bắt được tình hình đang diễn ra xung quanh. Tiếp đến khóa học sẽ được áp dụng cho tất cả những nhân viên khác theo từng nhóm từ 15 đến 20 người. Lúc đầu, tôi nghĩ khóa học này là một ý kiến hay. Tuy nhiên, không lâu sau, rõ ràng là có gì đó không ổn. Nhiệt tình của mọi người yếu dần, số lượng học viên giảm hẳn. Tất nhiên là tôi và những chuyên gia tập huấn không hề mong đợi điều này chút nào. Không có ai phê phán hay chỉ trích gì khóa học này nhưng đánh giá của mọi người cũng chỉ ở mức trung bình. Họ chỉ tham gia  một cách đơn thuần.

Gần kết thúc khóa học, tôi có ăn trưa cùng một phụ nữ làm việc trong tổ chức 3M, người đã giúp tôi hiểu thêm về những sáng kiến đằng sau diễn đàn 3M Tech. Cuộc nói chuyện đã gợi cho tôi một ý tưởng về khóa học. Thay vì kết thúc bài giảng bằng câu chuyện như đã định , tôi sẽ nói với các học viên những gì đang diễn ra trong những buổi học này.  Khi các học viên, một cách hơi miễn cưỡng, bắt đầu tỏ ra không hài lòng, thì tôi cũng bắt đầu hiểu rõ hơn những gì họ muốn. Cuối cùng, tôi chia sẻ với nhóm những điều tôi nghĩ là sẽ xảy ra.

Tôi không giải quyết những vấn đề đang xảy ra trên quan điểm của riêng tôi mà trên tinh thần cuộc thảo luận với tất cả các học viên. Nguyên nhân khiến mọi người ít tham gia khóa tập huấn là vì các buổi học thiếu tính đối thoại giữa người nói và người nghe chứ không phải vì các học viên không có đủ trình độ hay chương trình đưa ra thiếu những kỹ năng cần thiết. Điều mọi người muốn là được nghe và tham gia vào những cương trình mang tính tổ chức. Cách thiết kế bài giảng của nhóm chuyên gia chúng tôi đã không tỏ rõ sự thông minh và có kinh nghiệm. Nó chỉ đưa ra những giả định mà không chú ý đến tính thực tế. Sự lãnh đạo không chỉ bó hẹp trong một căn phòng mà thôi. Sau khi thực hiện được một lần cho tất cả mọi người thì khóa tập huấn kết thúc. Và hiệu quả thực sự mà nó mang lại thì bị mọi người lờ đi.

Rất nhiều nhà lãnh đạo tập trung sự chú ý vào những lựa chọn. Hãy lựa chọn đúng, và tính lãnh đạo sẽ được phát huy. Còn nếu lựa chọn sai thì điều đang đợi bạn sẽ chẳng tốt lành gì. Sự khôn ngoan sẽ giúp bạn phân biệt được điều gì hợp lý và điều gì thì không. Kỹ năng lãnh đạo ở đây là sự lão luyện, tinh khôn. Sự khôn ngoan sẽ chỉ ra lựa chọn đúng còn sự lão luyện sẽ biến chúng thành hiện thực. Những lựa chọn hướng sự chú ý của mọi người đến những gì đnag thực sự xảy ra. Những triển vọng sẽ trở thành hịên thực.

Một quyết định lãnh đạo khôn ngoan phải đáp ứng được 2 tiêu chuẩn: tính phù hợp và tầm bao quát. Những nhà lãnh đạo trong chương này biết khi nào thì hành động và làm thế nào để đưa ra lời hứa hẹn, điều này cần đến sự hợp lý giữa hoạt động lãnh đạo với những gì đang xảy ra. Cùng lúc đó, các nhà lãnh đạo cũng phải nhìn đến bức tranh tòan cảnh để lựa chọn những kiến thức và kỹ năng phù hợp với lĩnh vực đang hoạt động. Điều này cần phải có tầm bao quát rộng. Để đạt đến 2 tiêu chuẩn trên, sự lãnh đạo lại phải đối diện với 2 thái cực khác: một lựa chọn/ nhiều lựa chọn. Quan sát tất cả những lựa chọn từ một vị trí thuận lợi của sự khôn ngoan, thông minh của các nhà lãnh đạo sẽ giúp chúng ta có được lựa chọn đúng đắn nhất. Hình ảnh ẩn dụ dành cho phần 7a này là: cuộc sống là những cực đối lập.

Hãy nhớ: tính lãnh đạo tiêu biểu cho sự lão luyện.

Đây là những câu hỏi dành cho bạn.

1.      Công ty hay tập thể của bạn nắm vững vấn đề này đến đâu?

·        Từ “sự lãnh đạo” có được sử dụng trong công ty bạn không? Nó có nghĩa là gì? những khái niệm được nào được chấp nhận?
·        Trong phạm vi vấn đề mỗi chương đề cập, vai trò lãnh đạo có được công ty hay tập thể coi trong đúng mức không?
·        Những cuộc tranh luận, thảo luận của ban lãnh đạo công ty bạn có sáng suốt không?
·        Những kỹ năng thiết yếu nào được đề cập đến nhiều nhất trong công ty bạn và những kỹ năng nào cần thiết cho công việc?

2.      Công ty hay tập thể của bạn tập trung vào khía cạnh nào trong lĩnh vực lãnh đạo?
·        Sự tương ứng giữa những rắc rối và hành động phản ứng có tốt không?
·        Có người nào có khả năng nhìn bao quát một bức tranh lớn mà vẫn biết lựa chọn đúng điểm quan trọng để tập trung ánh mắt vào đó?
·        Bạn đánh giá thế nào về tính xác thực và phi xác thực của công ty?

3.      Bạn có được chuẩn bị để đưa ra những lựa chon khôn ngoan?
·        Bạn nghĩ sao về những vấn đề đang được tranh luận giữa các nhà lãnh đạo và quản lý?
·        Bạn có thể đọc một cuốn sách về lĩnh vực lãnh đạo và chỉ ra lựa chọn của tác giả cuốn sách?
·        Bạn có định nghĩa về lãnh đạo cho riêng bạn không?
·        Bạn đã bao giờ cố theo đuổi những sở thích cá nhân của mình?

Khu vực  7b : Tìm kiếm sự liên kết giữa các mặt đối nghịch của vấn đề

“Chúng ta phải tìm ra những nguyên mẫu đích thực hay những bộ phận cấu thành nên sự vật, sự việc.”

Vùng 7b đưa chúng ta thẳng tới những thử thách mang tính lãnh đạo về tư duy theo hệ thống và cơ cấu tổ chức. Hãy cùng tìm hiểu những câu hỏi sau để đánh giá tổ chức và cộng đồng của bạn nắm vững phần này tốt tới đâu.

 1.      Công ty hay tập thể của bạn nắm vững vấn đề này đến đâu?

·         ·    Chúng ta có bàn luận trực tiếp về những lý thuyết và cơ cấu tổ chức để chúng ta có thể hiểu chuyện gì đang xảy ra không?
·        Chúng ta có đánh giá và thảo luận phép ẩn dụ để dùng không?
·        Sự phức tạp và hỗn loạn của lý thuyết là  một phần của văn hóa giả tạo của chúng ta hay không?
·        Chúng ta có thảo luận và đồng ý sự phân cực và ngược đời không?
·        Chúng ta có chú ý tới suy nghĩ tối không?
·        Chúng ta có chú ý tới lý thuyết, giai đoạn và quá trình phát triển tổ chức không?
·        Có phải tổ chức có một nhiệm vụ phân cực nền tảng không?
·        Có phải sự tích cực đang gia tăng giá trị cho tổ chức không? nếu có, nó diễn ra như thế nào?

2.      Công ty hay tập thể của bạn tập trung vào khía cạnh nào trong lĩnh vực lãnh đạo?

·        ·    Có phải chúng ta cần những nền móng lý thuyết cho công việc chúng ta làm và các mối quan hệ chúng ta đang phát triển không?
·        Chúng ta chú tâm vào vùng này  một cách đầy đủ hoặc là chúng ta chú ý nhiều hơn vào những vấn đề và hậu quả cụ thể?

3.      Bạn đã chuẩn bị để tiến vào sâu hơn chưa?

·        ·    Bạn nghĩ gì về điểm mạnh và điểm yếu của phép ẩn dụ về hệ thống tồn tại và có tổ chức?
·        Bạn có nhận ra những sự phân cực khi bạn thấy chúng không? (có thể nêu vài ví dụ )
·        Bạn có thể lãnh đạo xuyên qua sự phân cực không? (bạn thực hiện nó như thế nào?)
·        Bạn đang làm việc ở một nơi thích tạo ra những sự ngược đời? (nó như thế nào?)
·        Bạn có kiên quyết với những khía cạnh vô hình tích cực và tiêu cực của tổ chức không? ( những vấn đề đó là gì và bạn làm gì với chúng?)
·        Bạn có nhận thấy được sự rắc rối của những vấn đề đó? (chúng là gì)
·        Tính lãnh đạo của bạn bộc lộ như thế nào trong những tình hưống khó khăn?
·        Lý thuyết phát triển có thấm nhuần suy nghĩ của bạn không? nếu có thì như thế nào? nếu không thì tại sao không?
·      Bạn có ngạc nhiên với thực tiễn và quan niệm mới đang nổi lên hiện nay?
·        Bạn có nghĩ cuộc trò chuyện về yếu tố tâm linh ở nơi làm việc và sự liên kết của nó tới sự lãnh đạo sẽ ảnh hưởng tới tập thể? có nên nghiên cứu vấn đề này không?

Gordon MacKenzie đã làm việc với Hallmark Cards 30 năm. Như đã mô tả trong cuốn Orbiting the Giant Hairball, ông đã dành nhiều thời gian cho Hallmark's Humor Workshop - nơi ông làm việc với tư cách là lãnh đạo. Sau đó ông được cấp trên đề bạt vào vị trí mới. Tuy nhiên, công việc này không thật rõ ràng. Cấp trên ví von sự hiện diện của MacKenzie như là "một cái cạnh sắc trên yên ngựa”. Đó không phải là công việc mà MacKenzie mơ ước. Vì thế ông đã hỏi cấp trên về điều mà họ muốn.

Ông chủ đã trả lời MacKenzie:
-         Tôi đang nghĩ về vài chức danh như “phụ tá”
Sự căng thẳng và lo lắng lan toả khắp nguời MacKenzie:
-         Tôi không thích điều này, nghe giống như chủ nghĩa quân phiệt và nô lệ.
Ông chủ đáp lại:
-         Anh đã hiểu rồi đấy.
Lúc đó ông không nghĩ ngợi thêm nữa. Nhưng một hôm, khi đang chạy bộ, một từ ngữ chợt lóe lên trong đầu ông: "nghịch lí”! “Đó là cái tôi muốn. Đó chính là tôi.” Chạy nhanh về nhà để tra từ điển, ông tìm thấy những định nghĩa sau:  "1. Một lời phát biểu hoặc nhận xét duờng như lố bịch, mâu thuẫn nhau về mặt tri thức, hoặc là trái nguợc với những niềm tin chung, hoặc với những điềuđược cho là đúng. 2. Một phát biểu sai vì nó mâu thuẫn với chính nó. 3. Một kinh nghiệm hoặc sự việc tự mâu thuẫn. 4. Một nguời cho thấy những hành vi mâu thuẫn/ trái nguợc và không thống nhất."
Ông chủ không có ý kiến gì về điều mà MacKenzie đã nghĩ ra.
MacKenzie nói:
-         Nghịch lý!
Ông chủ, nguời vốn thích dùng từ ngữ và hình ảnh, hỏi:
-         Chúng ta có thể đặt một từ bổ nghĩa vào trong đó được không?
-         Ví dụ?
-         Ví dụ "Văn phòng của những nghịch lý".
-         Quá quan liêu. -  MacKenzie nhận xét.
-         Nghịch lý sáng tạo thì sao?

“Họ đang ở trong phân đoạn sáng tạo,” MacKenzie đề nghị. Ông chủ của MacKenzie, dù không thực sự hiểu về ý nghĩa của những từ này cũng như về MacKenzie, cũng đã chấp nhận cái tựa đề này.

MacKenzie có cảm nhận là những nhân vật nổi tiếng của Hallmark Cards rất sáng tạo. Chia sẻ những ý tuởng, mang tới sự sáng suốt - đó chính là câu thần chú. Tuy vậy, ban quản trị đang luôn lo sợ sự sáng tạo sẽ vượt quá tầm kiểm soát. MacKenzie viết “Trí tuệ của các nhà quản trị tôn sùng những gì có thể tiên liệu trước, vì thế, nó gây bất lợi cho những ý tưởng mới”.  Thường thì những ý tưởng mới bị lẫn lộn giữa những lời tán duơng hoa mỹ cho sự sáng tạo. Chúng ta cũng có thể hiểu được nỗi thất vọng của những người bán ý tưởng.

 Một phụ nữ có những ý tuởng bị phủ nhận đã phàn nàn với người bạn của mình. Người này đã đề nghị cô bàn bạc với một nhân vật thích đưa ra những ý tưởng ngược đời, chứ bản thân anh cũng không thể giúp cô. Cô đến gặp Gordon MacKenzie và được ông nhiệt tình tán dương. Cô mang lời xác nhận từ Văn phòng những ý tưởng ngược đời về trình cho ông chủ mình. Quả là rất hiệu quả, ý tuởng được thông qua và cô nhận được một khoản tiền Việc đem ý tưởng bàn bạc với Gordon đã giúp người phụ nữ thăng tiến.  

Từ một kẻ vô danh, Gordon đã trở thành nguời có quyền lực mà không cần bất kỳ sự nâng đỡ nào. Không ai thật sự biết ông đang đứng đâu trong cấp bậc của Hallmark. Do đó, nguời ta bắt đầu đoán rằng ông có quyền lực và ảnh huởng. Gordon nói "Một số nguời cứ cho rằng tôi có quyền lực nhiều hơn quyền lực mà tôi thực sự có" (trên thực tế thì tôi chẳng có gì! ) Chỉ cần họ nghĩ rằng tôi đang nắm giữ quyền lực tức là tôi đã có nó.  

Gordon đã thiết kế lại phòng làm việc của mình cho giống phòng làm việc của Merlin. Ông che bớt ánh sáng ban ngày và thay thế đèn điện bằng đèn cầy. Công trình điêu khắc có tên gọi “ghế của thiên thần” được treo lên trần nhà phía trên bàn vẽ của ông. Có lẽ, chỉ cần nhìn vào phòng này người ta cũng sẽ kết luận rằng chủ nhân của nó vừa được phái từ thiên đàng xuống để chia sẻ sự sáng suốt với mọi người. Ông thay đổi giọng nói từ yếu ớt sang trau chuốt và khôn ngoan. Ông công nhận những ý tưởng mà người tham quan cảm nhận được từ cách bài trí căn phòng của ông, và họ rời khỏi đó với cảm giác được khích lệ. Đó là một công việc tuyệt vời, kéo dài 3 năm và sự nghiệp của ông đã được hoàn thiện ở Hallmark. Thật là một sự nguợc đời, một công việc mơ hồ và một cái tựa đề vô nghĩa, vậy mà công việc mà ông nhận được lại đem lại “những năm tháng phong phú nhất, thú vị nhất, hiêụ quả nhất, vui sướng nhất trong suốt cả sự nghiêp của tôi” – ông nói.

Trong phần 7b, mọi thứ đều mơ hồ, mọi thứ đều đáng sợ đối với tất cả mọi người.

Phần này giống như một trò đố mẹo đang chờ được lắp ráp các dữ kiên. Nó cho chúng ta sự tự tin để giải bài toán, mở ra những điều mà chúng ta sẽ khám phá và học hỏi. Bài toán không chỉ vẫn tồn tại mà ngày càng phức tạp hơn trong sự thay đổi và hỗn loạn nhanh chóng của ngày hôm nay. Nhưng chúng ta không bỏ cuộc. Sự theo đuổi chân lý không bao giờ kết thúc. Rõ ràng, việc tạo nên những viên gạch hay những nghiên cứu được đưa ra trong các tài liệu đang mở rộng phạm vi của nó, thậm chí khi người thợ làm gạch không làm ra những viên gạch ngay tại lò hay lý thuyết gia không xây dựng nên những lý thuyết trên phạm vi nghiên cứu của mình.  

Tôi đã chọn ra 4 chủ đề để khám phá cái được cho là phức tạp nhất của bài toán lãnh đạo:

-          Ý nghĩa của lý thuyết về sự hỗn loạn và phức tạp cho tổ chức và lãnh đaọ.

-          Ý nghĩa của sự phân cực và sự nguợc đời, mối quan hệ giữa các khái niệm.

-          Sự sử dụng khái niệm về những yếu tố vô hình (đặc biệt trong tổ chức)

-          Nền tảng cho lý thuyết phát triển sự lãnh đạo.

Tôi chọn những chủ đề này vì 3 nguyên nhân. Thứ nhất, vì mỗi vấn đề đang đặt ra là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực chúng ta đang quan tâm. Thứ hai, vì tính áp dụng  và lợi ích của chúng trong cuộc sống của tổ chức. và thứ ba, vì chúng có tiềm năng lãnh đạo. Hơn nữa, cách mà người ta hiểu về những chủ đề này trong các cuộc thảo luận chung hay riêng là có vai trò rất quan trọng trong việc nắm bắt những phần kiến thức này một cách riêng lẻ hay trong tổng thể.

Khi sự lãnh đạo là việc tìm hiểu sâu hơn những nghịch lý công việc và cuộc sống thì tiêu chuẩn xác thực trở thành tiêu chuẩn cốt lõi. Chúng ta phải tìm ra những nguyên mẫu đích thực hay những bộ phận cấu thành nên sự vật, sự việc.

Đối với nhiều nguời, điều này chỉ làm tăng thêm sự lộn xộn. Không phải ai cũng thích thú với những luận điểm luận cứ hay vạch ra một bản đồ rõ ràng. Thêm nữa, như là nguời theo đuổi chân lý, nếu có một viên gạch, tôi chỉ thấy nó hữu dụng khi dùng để xây một toà nhà. Nếu có một tầm nhìn lãnh đạo, tôi coi nó chỉ thực sự rõ nét khi đặt trong vùng chiến lược đã được vạch ra. Nếu gặp những bài toán trí tuệ hóc búa, tôi chỉ coi chúng là những bài toán được tập hợp lại khi tôi biết đích xác bản chất của bài toán là gì. Những phần này, khi được đánh giá đúng mức, sẽ liên kết một cách hoàn hảo với tổng thể lý thuyết lãnh đạo. Đó chính là tổng thể chứ không phải những bộ phận.

Nếu ta muốn tránh việc ném các viên gạch vào nhau, không những chúng ta phải nhìn từng viên mà còn phải hiểu được cách mà chúng liên kết với nhau.Chúng ta có thể xem mỗi vấn đề trong bốn vấn đề mà tôi đặt ra như một viên gạch: Những lý thuyết phức tạp và đan xen với nhau, sự phân cực và nghịch lí, những yếu tố vô hình và sự phát triển chúng. Những viên gạch này cần thiết để xây một tòa nhà hay một bản đồ lớn, câu hỏi ở đây là : Bản chất mỗi viên gạch là gì? Chúng liên kết với nhau như thế nào? Nếu có thể nhận thức được toàn bộ vấn đề chứ không phải là những mảnh rời rạc, chúng ta sẽ tạo nên một tiến bộ vượt bậc trong phương thức lãnh đạo.

 

(Theo bwportal)