Diễn Ðàn Marketing - Ðại Học Kinh Tế Quốc Dân

Hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư: Còn nhiều vướng mắc
 
Hàng loạt các vấn đề đã được mổ xẻ nhằm trợ giúp ban soạn thảo nghị định hoàn thành một cách tốt nhất.

Mặc dù đã đến bản dự thảo số 16, song Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư 2005 vẫn còn tồn tại rất nhiều vướng mắc.

Tuy nhiên, theo quan điểm của bà Phạm Chi Lan - thành viên Ban nghiên cứu của Thủ tướng, thì việc đánh đổi vấn đề thời gian lấy chất lượng của Nghị định cũng là cần thiết.

Tại cuộc hội thảo lấy ý kiến đóng góp đối với Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư được tổ chức sáng nay (5/7), hàng loạt các vấn đề đã được mổ xẻ nhằm trợ giúp ban soạn thảo nghị định hoàn thành một cách tốt nhất.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia cho rằng, dự thảo vẫn còn nhiều vướng mắc hết sức cơ bản như một số thủ tục chưa đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và chưa hợp lý. Đáng chú ý là một số khái niệm được sử dụng vẫn chưa chính xác, chưa tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành đồng thời dự thảo cũng chưa lường được hết các tình huống phát sinh.

Cụ thể, Ban nghiên cứu của Thủ tướng đã nêu lên 3 vấn đề chính cần khắc phục sau khi tiến hành rà soát về dự thảo nghị định này:

Thứ nhất, dự thảo nghị định đã mắc phải khá nhiều “lỗi” khi sử dụng các khái niệm. Trong đó là sự thiếu rõ ràng của hàng loạt khái niệm về loại hình doanh nghiệp như “doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài”, “doanh nghiệp thực hiện đầu tư 100% vốn nước ngoài” hay “doanh nghiệp 100% vốn của nhà đầu tư” trong khi không xác định tiêu chí nào để phân biệt các loại hình doanh nghiệp này….

Có những khái niệm được sử dụng thiếu chính xác như “doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài có tư cách pháp nhân” (tại Điều 7, khoản 3) đã được sử dụng không chính xác khi theo Luật Doanh nghiệp thì loại hình doanh nghiệp tư nhân là không có tư cách pháp nhân.

"Điều quan trọng nhất là nghị định hướng dẫn phải tốt, đạt yêu cầu của nhà đầu tư, còn thực ra nếu đúng ngày 1/7 có một nghị định hướng dẫn thi hành mà không thật hoàn chỉnh thì thà chậm lại một chút mà chất lượng tốt còn hơn.

Tất nhiên, nếu đúng vào ngày 1/7 mà có một nghị định tốt thì không có gì phải bàn. Chất lượng quan trọng hơn rất nhiều nên phải chấp nhận đánh đổi chuyện thời gian."

(Bà Phạm Chi Lan - Ban nghiên cứu của Thủ tướng)
 

Bên cạnh đó, không ít các khái niệm được sử dụng không tương thích với hệ thống pháp luật hiện hành. Có thể lấy ví dụ khái niệm “công ty cổ phần có vốn đầu tư nước ngoài phải có ít nhất một sáng lập viên là nhà đầu tư nước ngoài” trong khi hệ thống pháp luật hiện nay luôn lấy tỷ lệ sở hữu chứ không phải số lượng cổ đông hay thành viên làm tiêu chí.

Đó là còn chưa kể một số khái niệm không cần thiết sử dụng bởi nó đã được quy định rất rõ tại Luật Doanh nghiệp 2005 - “anh em song sinh” của Luật Đầu tư 2005.

Thứ 2, dự thảo nghị định có một số quy định về các thủ tục đầu tư cần phải xem xét lại khi chúng chưa thật sự đảm bảo được tính minh bạch, chưa hợp lý, chưa dự liệu được những tình huống có thể phát sinh, các biểu mẫu chưa rõ ràng và thậm chí là có những thủ tục được quy định sai thẩm quyền.

Thứ 3, dự thảo có những quy định thiếu khả thi mặc dù những nội dung này đã được Luật Đầu tư quy định. Ban nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ dẫn ra ví dụ tại Điều 64 trong dự thảo về điều kiện và việc thẩm tra đối với dự án đầu tư có điều kiện. Theo đó, quy định này thiếu khả thi bởi một số lý do cơ bản sau:

Trước hết, đại bộ phận các điều kiện kinh doanh đều là điều kiện sau khi đã thành lập doanh nghiệp, đã đầu tư và chuẩn bị đủ các điều kiện khác để bắt đầu kinh doanh. Các điều kiện đó đều là những điều kiện có thực, phải được “vật chất hóa”. Vì vậy, khi còn là dự án trên giấy, đang làm thủ tục đầu tư thì không có căn cứ để thẩm tra sự đáp ứng.

Lý do thứ 2, điều kiện kinh doanh bao gồm nhiều loại như điều kiện về phương tiện, về vốn, con người. Do đó, khi thẩm tra dự án đầu tư không thể có và bao quát hết các điều kiện kinh doanh cụ thể.

Bên cạnh đó, một dự án đầu tư khi đi vào hoạt động có thể phải tuân thủ một số điều kiện khác nhau do các cơ quan nhà nước khác nhau quản lý. Vậy khi thẩm tra dự án, trách nhiệm của các cơ quan này thế nào, quy định ở đâu và phối hợp ra sao?...

Một lý do nữa là quy định về điều kiện kinh doanh đang phân tán ở rất nhiều văn bản pháp luật khác nhau. Trên thực tế, đối với số lớn các điều kiện thường phải có “hồ sơ” hay giấy xác nhận về điều kiện đó, vì vậy khi mới chỉ có dự án đầu tư không thôi thì không thể có đủ chứng cứ để thẩm định các điều kiện.

Theo bà Phạm Chi Lan, nếu quy định chỉ nặng về hình thức, gây tốn kém cho cả nhà nước và doanh nghiệp như Điều 64 này thì rất kém khả thi.

Ngoài ra dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư cũng đã vấp phải những điểm yếu đáng ngại như đã quá chú trọng đến yếu tố ưu đãi trong khi theo ý kiến các chuyên gia, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư hiện nay quan tâm nhiều hơn đến môi trường đầu tư chứ không phải là được ưu đãi hay không, ưu đãi bao nhiêu và như thế nào.

Đồng thời, dự thảo cũng vẫn vướng phải một vấn đề là đã “nặng tình” với yếu tố tiền kiểm khi duy trì cơ chế tiền kiểm đã cũ, kiểm tra ngay từ khi tổ chức thực hiện dự án, duy trì kiểm soát khi đăng ký đầu tư…
 
(TBKTVN)